Tùng Linh phải đóng vai 18 tuổi trong khi tuổi thật của Linh đã là 30
Theo ông, vấn đề của sàn diễn kịch hiện thời là quảng bá tác phẩm đến công chúng. Để công chúng yêu mê, diễn viên phải diễn đến tận… đáy chữ, diễn ăn rơ với thông điệp kịch bản, nếu không thì nhà văn viết kịch bản cho ai? Khi ướm vào những kịch bản có giá trị văn chương, có giá trị sân khấu lớn mới thấy sự cận kề của những đạo diễn, sự cận kề của những diễn viên, nghệ sĩ còn nhiều hẫng hụt, như là chân quá nhỏ mà đi đôi giày quá đỗi.
Trong khi Chí Trung, Đức Hải, Lan Hương ngày xưa đóng vở này vào đúng độ tuổi của mình nên có sự thông cảm, san sẻ, hóa thân vào nhân vật rất dễ đẹp về hình thể và hay về diễn xuất. Chính thành ra, trong hầu như các vở kịch của Lưu Quang Vũ, đều hiện diện hoặc đều lắng sâu một nỗi đau thấm tháp tình nhân.
Chẳng hạn, khi cần diễn viên đóng vai Châu trong “Mùa hạ cuối cùng”, rạp hát tuổi xanh phải chấp nhận chọn Tùng Linh. Theo nhà phê bình Nguyễn Thị Minh Thái, Lưu Quang Vũ là một hiện tượng sàn diễn bật sáng rõ ràng của thời kỳ đổi mới. Minh chứng mới nhất là tối 8-9, thời khắc liên hoan chưa bắt đầu, hí viện tuổi xanh diễn vở “Mùa hạ cuối cùng” khán giả đến xem được nửa rạp, vé là do khán giả bỏ tiền mua, ông Trương Nhuận, Giám đốc hí viện Tuổi trẻ cho biết.
Nên chăng, các Nhà hát tiếp tục phát huy hiệu ứng của liên hoan, tiếp kiến diễn các vở kịch của Lưu Quang Vũ nhưng đầu tư dài hơi, có chiều sâu cho các vở diễn để hoàn thiện đội ngũ những người làm nghề, và hơn hết là để công chúng có cái để xem, để nhớ, để nghĩ và để yêu. Trong 10 năm đỉnh cao, Lưu Quang Vũ cho ra đời 50 vở kịch, con số khiến nhiều người ngỡ ngàng, phải dùng đến hai từ “kỷ lục”.
Hiện giờ, đôi khi diễn viên phải bằng thủ pháp, phải cố, phải gượng… ông Trương Nhuận bộc bạch. Vấn đề đặt ra là, trong thời kì diễn ra liên hoan vé được phát miễn phí, nếu phải bỏ tiền mua vé, liệu các vở kịch của Lưu Quang Vũ có cuốn được nhiều khán giả đến vậy không? NSƯT Chí Trung tự tín giải đáp: “Với hiệu ứng như thế này, với sự quan hoài về anh Vũ tốt như thế này, thì tôi đảm bảo 70% lượng khán giả đến xem sẽ bỏ tiền mua vé”.
Bài và ảnh: MINH NHÃ. Kịch bản có thể phải xếp đặt lại, phải dùng dụng cụ này khác để dàn dựng, song, xin đừng làm sai lạc, đừng thêm nếm vô lối, đừng vẽ rắn thêm chân, để mọi xử lý đạo diễn và diễn xuất sân khấu phải thật nhuyễn, không sống sượng. Cảnh trong vở "Ông không phải là bố tôi" của hí trường Kịch Hà Nội. Công chúng cũng cho thấy, họ không hề thơ ơ, quay lưng với sàn diễn
Quả thực, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã đau đớn thật sự, đau đến tận lòng dạ, với nỗi đau của quần chúng, nhân loại…Bởi vậy, những vấn đề ông đặt ra là những bức xúc và nhức nhói tồn tại xuyên suốt từ thời đoạn từng lớp này sang tuổi xã hội khác, từ không gian này sang không gian khác, thậm chí xuyên thời gian như những lời dự báo, những tiên cảm.
Thời kỳ đó, nếu không có đổi mới chung trên mọi phương diện văn học nghệ thuật, thì không có đổi mới về kịch bản văn chương, như một khâu cần yếu nhất dành cho sáng tạo vở diễn sàn diễn. Nhân dân-hình tượng lớn nhất trong kịch Lưu Quang Vũ Sau đúng 25 năm, khán giả Thủ đô mới được sống lại khoảng thời gian mà đêm nào sàn diễn kịch cũng sáng đèn và đông nghịt người xem.
Chứng cớ chính là những suất diễn đông nghịt khán giả. Tác giả được Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam và Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch chọn ở đây là Lưu Quang Vũ, người đã từng là "hiện tượng sàn diễn" thời kỳ đổi mới, đã từng “kéo” hàng triệu người xem đến sàn diễn, ngay từ những năm 1970-1980. Là thi sĩ có trực giác mạnh nên bao giờ Lưu Quang Vũ cũng có cái nhìn nhân đức, rét mướt, cảm thông, bên cạnh một cái nhìn dân chủ, mang tính khôi hài, giễu và phản biện.
Vấn đề thiếu hụt đạo diễn, thiếu hụt nhân kiệt diễn viên là có thật. Hoặc chúng được khởi đầu từ thời sự mà có thể chạm tới cái vĩnh cửu.
Đừng hy vọng cái tác động hình thể (thể xác) của diễn viên, vốn chỉ nhằm gây tác động về "phần nhìn" tới người xem, sẽ khiến người ta nhớ lâu. Công chúng không hề nhạt nhẽo với sàn diễn Một trong những mục đích mà liên hoan các tác phẩm của tác giả Lưu Quang Vũ hướng tới là tạo làn sóng mới cho sàn diễn Việt Nam, để lấy lại người xem, cũng như giúp các thành phần sáng tạo sân khấu, từ tác giả đến đạo diễn, diễn viên, họa sĩ, nhạc sĩ và cả công chúng xem kịch… có những bài học kinh nghiệm về mọi phương diện sàn diễn, nhất là về kinh nghiệm viết kịch… từ Lưu Quang Vũ.
Đây rõ ràng là một luồng sinh khí mới cho sân khấu phía Bắc. Một vấn đề nữa được nhiều khán giả đặt ra khi xem các vở diễn của Lưu Quang Vũ là hiện giờ rạp đương đại hơn, sân khấu, phục trang đẹp hơn, ánh sáng, âm thanh tốt hơn trước nhiều, các đạo diễn cũng rất thay tìm tòi, sáng tạo, nhưng khi xem khán giả vẫn thấy các vở diễn còn chưa đạt đến chiều sâu nhiều từng lớp ý nghĩa của kịch bản.
Bởi thế, hình tượng sân khấu lớn nhất trong kịch Lưu Quang Vũ chính là dân chúng: Người làm vườn, người cắt tóc, anh bộ đội, những bé Tí, bé Tị, Sila, anh hàng thịt, nhà giáo nghèo, em bé bán báo, em bé mồ côi mẹ, những nàng dâu hiếu thảo, người vợ thủy chung, người mẹ đôn hậu…, với những thân phận và tình cảnh rất bình dân, thông thường trong tầng lớp. 25 năm sau ngày ông mất, chưa tác giả sân khấu nào làm được điều đó.
Trong kịch Lưu Quang Vũ, do vậy, cái vĩnh cửu luôn song hành với tính thời sự. Một tuần liền, ngày hai buổi, ở đâu có kịch Lưu Quang Vũ ở đó rạp chật ních người xem, thậm chí có những hôm khán giả phải đứng xem từ ngoài cầu tiêu
QĐND - Lần đầu tiên ở Việt Nam diễn ra một liên hoan sàn diễn đặc biệt chỉ gồm các vở diễn của một tác giả. Là một thi sĩ hào kiệt đích thực và cuộc sống riêng sang quá nhiều thăng trầm, ở Lưu Quang Vũ sớm hình thành một thứ trực giác thi ca cực kỳ rặt và bén nhạy. Và vì thế, những vấn đề triết học nhân sinh lớn lao, day dứt từ tầng lớp Việt Nam đương đại do Lưu Quang Vũ phát hiện đã được cất cánh từ những kịch bản tưởng chừng chỉ oi bức trong tính thời sự của nó, để bay cao trên đôi cánh triết lý như “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” hoặc “ Ông vua hóa hổ”.
Những ngày diễn ra liên hoan này, sau 25 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ, phòng khán giả các rạp Đại Nam, Công Nhân, hí trường tuổi xanh lúc nào cũng chật cứng. # Tình yêu, máu nóng, lòng kính trọng của mình qua các vai diễn, vở diễn đối với Lưu Quang Vũ. Các hí viện dù tự bỏ tiền dựng vở, kinh phí đi lại, ăn ở trong thời gian diễn ra liên hoan, nhưng đều rất nao nức tham gia.
Giám đốc hí viện Kịch Quân đội, NSƯT Minh Hằng cho biết, khi nhận được thông báo mời dự liên hoan này, dù đang rất bận với nhiều nhiệm vụ chính trị phải thực hiện, nhưng hí viện vẫn cầm cố dự vì coi đây là dịp tạo điều kiện cho các nghệ sĩ, diễn viên của Nhà hát trình diễn.
Có lẽ, khoảng trống về kịch bản mà Lưu Quang Vũ để lại vẫn chưa thể lấp đầy. Chưa đến giờ diễn nhưng rạp đã kín chỗ Khi hi vọng và phát hiện những vấn đề từ các nhân vật hết sức bình dị này, Lưu Quang Vũ đã nhìn rất tinh tế và tránh cái nhìn đơn điệu một chiều.
Khi đụng đến những kịch bản sàn diễn có giá trị đã được định vị thì mới thấy, đó là điều đáng báo động về đào tạo sàn diễn.
Người dân nghĩ gì về thể chế, về những bất ổn trong quản lý tầng lớp, trong đạo đức kỷ cương xã hội đang bị phai hóa và cách hành xử của cơ quan hành pháp với dân chúng nên như thế nào để không xảy ra những bi kịch từng lớp, như trong kịch bản “Lời thề thứ 9”, “Ai là thủ phạm”, “Vụ án 2000 ngày”, “Mùa hạ cuối cùng”.
Vì vậy, những vấn đề ông phát hiện về hình tượng quần chúng, bao giờ cũng mang tính thời sự mạnh, đúng với thời khắc lịch sử.
Bằng trái tim của một thi sĩ, ông có tài nhìn thấu tận đáy vấn đề, nhìn thấu những xung đột trong tầng lớp để rồi mau chóng nắm bắt thực chất và đưa thẳng vào kịch bản sàn diễn, vốn là nơi chứa đựng cao nhất những khả năng phát ngôn, bình luận trực tiếp và những suy tư đau đáu về nhân sinh, từng lớp luôn đặt ra trong sự phức tạp, bộn bề đau thương và vất vả tìm đường phát triển của từng lớp Việt Nam hiện đại.
Cảnh trong vở 'Hồn Trương Ba, da hàng thịt' của rạp hát Kịch Việt Nam. Phải chăng chúng ta vẫn thiếu những đạo diễn trẻ thật nhân kiệt, hiếm hoi diễn viên ngôi sao? Đạo diễn xử lý như thế nào để vẫn áp với tư tưởng của kịch bản nhưng lại không cần sát từng chi tiết đến mức nô lệ vào kịch bản.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét